Δευτέρα, 25 Οκτωβρίου 2010

Στρατής Τσίρκας

Τριάντα χρόνια από τον θάνατό του - 45 χρόνια "Ακυβέρνητες Πολιτείες"

Ο Στρατής Τσίρκας (Κάϊρο 1911-Αθήνα 1980) είναι από τους αξιολογότερους πεζογράφους της μεταπολεμικής γενιάς... Περισσότερα εδώ
Το σημαντικότερο έργο του αποτελούν οι "Ακυβέρνητες Πολιτείες" (1960-1965) που απαρτίζεται από τρία μυθιστορήματα: τη "Λέσχη", την "Αριάγνη" και τη "Νυχτερίδα", τα οποία εισάγουν έναν τολμηρό και πειραματικό μοντερνισμό στο ελληνικό μυθιστόρημα.
Ένα επιμορφωτικό ντοκυμανταίρ για τον συγγραφέα της αιγυπτιακής Διασποράς και του ελλαδικού κέντρου Στρατή Τσίρκα και μια περιδιάβαση στην πολυτάραχη εποχή του είναι το θέμα του επεισοδίου της σειράς «ΕΠΟΧΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ» της ΕΡΤ, το οποίο μπορείτε να βρείτε εδώ.

"Ο Στρατής Τσίρκας σε πρώτο πρόσωπο": Από την εκπομπή ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ της ΕΡΤ

Κυριακή, 19 Σεπτεμβρίου 2010

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία

Διάγραμμα των εισαγωγικών κεφαλαίων στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ΄Τάξης. [Κάντε κλικ στην εικόνα]



Πέμπτη, 16 Σεπτεμβρίου 2010

Καλώς ήρθατε!

Όλα έτοιμα από την αρχή φέτος! Για του λόγου το αληθές ιδού η εξεταστέα ύλη της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης. [Εντάξει, τα βιβλία δεν ήρθαν γιατί απεργούν τα φορτηγά!!!]

1. Διονύσιος Σολωμός, «Ο Κρητικός»
2. Γεώργιος Βιζυηνός, «Το αμάρτημα της μητρός μου»
3. Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, «Όνειρο στο κύμα»
4. Ποιήματα για την ποίηση
· Κωνσταντίνος Π. Καβάφης, «Μελαγχολία του Ιάσωνος Κλεάνδρου ποιητού εν Κομμαγηνή 595 μ .Χ.»
· Μαρία Πολυδούρη, «Μόνο γιατί με αγάπησες»
· Νίκος Εγγονόπουλος, «Ποίηση 1948»
· Μανόλης Αναγνωστάκης, «Στο Νίκο Ε… 1949»
· Γιώργης Παυλόπουλος, «Τα Αντικλείδια»
5. «Σελίδες του Γ. Ιωάννου»
· «Μες στους προσφυγικούς συνοικισμούς»
· «Στου Κεμάλ το σπίτι»

Για όλα τα κείμενα υπάρχει υλικό στην η-Τάξη. Μπορείτε ακόμα να βρείτε τις αναρτήσεις που υπάρχουν στο ιστολόγιο κάνοντας κλικ στην ετικέτα
"Λογοτεχνία Γ'ΘΕΩ" (στην αριστερή στήλη του ιστολογίου, κάτω).

Ανακοινώθηκε η εξεταστέα ύλη των πανελλαδικώς εξεταζόμενων μαθημάτων και μπορείτε να ρίξετε μια ματιά, εδώ

Τρίτη, 20 Ιουλίου 2010

Σεμινάριο για τη διδασκαλία των κλασικών γλωσσών με ΤΠΕ. Aquileia 2010

Στην Aquileia της B. Ιταλίας πραγματοποιήθηκε, από 4-11 Ιουλίου, το 5ο σεμινάριο του ευρωπαϊκού Προγράμματος CIRCE με θέμα την αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία των κλασικών γλωσσών και του πολιτισμού. Σ’ αυτό το σεμινάριο συμμετείχαμε 28 εκπαιδευτικοί της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης από Ελλάδα, Κύπρο, Βέλγιο, Ολλανδία, Δανία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία και Ισπανία. Οι εργασίες του σεμιναρίου έγιναν στο Λύκειο “A. Einstein – ISIS Malignani School”, στην, κοντινή στην Aquileia, πόλη Cervignano del Friuli.
Η άψογη οργάνωση του σεμιναρίου και οι υποδομές του σχολείου έκαναν ευχάριστη την παρακολούθηση του προγράμματος, το περιεχόμενο του οποίου επικεντρώθηκε περισσότερο στην τεχνολογική μάθηση παρά στην ανάδειξη του ρόλου των ΤΠΕ στη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών και των λατινικών.
Το πρόγραμμα περιελάμβανε περιηγήσεις στην Aquileia (Βασιλική, αρχαιολογικό μουσείο, ανασκαφές στο ρωμαϊκό λιμάνι), στο επίνειο Grado, εκδρομή στην αρχοντική Τεργέστη αλλά και ιταλικά δείπνα (χωρίς...μακαρόνια. Ένας ακόμη μύθος κατέρρευσε!...).
Το ταξίδι αυτό συμπληρώθηκε με σύντομη παραμονή στη Βενετία, όπου, εκτός των άλλων, επισκεφθήκαμε το
Ελληνικό Ινστιτούτο και το μικρό μουσείο του με τους θησαυρούς της βυζαντινής και μεταβυζαντινής τέχνης.
Μερικά στιγμιότυπα από το ταξίδι περιλαμβάνονται στο επόμενο βίντεο.

video

Η μεγαλοπρεπής Βασιλική στην Aquileia

video

Η γραφική πόλη Grado, το επίνειο της Aquileia

Κυριακή, 28 Μαρτίου 2010

Λογοτεχνία Θεωρητικής Κατεύθυνσης



Στο Υλικό Μαθημάτων της ηλεκτρονικής τάξης μπορείτε να βρείτε ερωτήσεις για όλα τα εξεταζόμενα κείμενα. Ακολουθείτε τους εξής δεσμούς: "Λογοτεχνία Θεωρητικής Κατεύθυνσης", Υλικό Μαθήματος και "Ερωτήσεις για επανάληψη", εδώ.

Δευτέρα, 15 Μαρτίου 2010

Kωστής Παλαμάς (1859-1943)

Ο Κωστής Παλαμάς θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, με σημαντική συνεισφορά στην εξέλιξη και ανανέωση της νεοελληνικής ποίησης. Αποτέλεσε κεντρική μορφή της λογοτεχνικής γενιάς του 1880.
Δημοσίευσε συνολικά σαράντα ποιητικές συλλογές καθώς και θεατρικά έργα, κριτικά και ιστορικά δοκίμια, συγκριτολογικές μελέτες και βιβλιοκριτικές.
Μερικά από τα έργα του είναι: Τραγούδια της πατρίδος μου (1886), Η ασάλευτη ζωή (1904), Ο Δωδεκάλογος του Γύφτου (1907), Η φλογέρα του Βασιλιά (1910), Οι καημοί της λιμνοθάλασσας (1912), Οι νύχτες του Φήμιου (1935), Βραδινή φωτιά (1944, μεταθανάτια έκδοση επιμελημένη από τον γιό του Λέανδρο).


*** Μπορείτε να διαβάσετε και να ακούσετε αποσπάσματα από τον "Προφητικό" Λόγο του ποιήματος "Ο Δωδεκάλογος του Γύφτου" στο επόμενο video [Διαβάζει ο Χάρης Πολιτόπουλος]

video


***** Από το Ψηφιακό Αρχείο της ΕΡΤ και τη σειρά "Εποχές και συγγραφείς" μπορείτε να δείτε την ταινία για τον Κωστή Παλαμά, εδώ.

Παρασκευή, 12 Μαρτίου 2010

Κική Δημουλά

Δείτε την Κική Δημουλά να μιλά για την ποίησή της
στην εκπομπή της ΕΤ1 "Η ζωή είναι αλλού", κάνοντας κλικ πάνω στην επόμενη εικόνα

Βράβευση της ποιήτριας με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας

"Μεγάλη τιμή για την Ελλάδα, στο πρόσωπο της Κικής Δημουλά, ήταν η βράβευση της ποιήτριας και ακαδημαϊκού το περασμένο Σάββατο [13/3/2010] στο δημαρχείο του Στρασβούργου με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας..." (kathimerini.gr)

Ερμηνευτικά στοιχεία για τα εξεταζόμενα ποιήματα της Κικής Δημουλά θα βρείτε στο Υλικό Μαθημάτων της ηλεκτρονικής τάξης (η-τάξη)

Τρίτη, 9 Μαρτίου 2010

Σύγχρονος αναλφαβητισμός

Από το e-paideia.net
"Αναλογιστήκατε ποτέ πόσο παντογνώστες θα ήμασταν αν θυμόμασταν ακόμα όσα διδαχτήκαμε μέχρι και το λύκειο; Όσο διευρύνονται τα πεδία της γνώσης κι όσο περισσότερο βομβαρδιζόμαστε με πληροφορίες, υποχρεωνόμαστε να απορρίπτουμε τις περισσότερες, προκειμένου να μην «κάψουμε» το μυαλό μας. Συχνά, όμως, μαζί με τα άχρηστα, πετάμε και τα χρήσιμα, ακριβώς επειδή δεν μάθαμε ποια είναι αυτά αναφέρει σε δημοσίευμά της η Ελευθεροτυπία (7/3/2010).Μπορείτε να μου αναφέρετε έναν έλληνα σύγχρονο συγγραφέα;» Το 68% των ερωτηθέντων απάντησε «Δεν γνωρίζω». «Έναν ξένο σύγχρονο συγγραφέα;» Το ποσοστό της ίδιας απάντησης («Δεν γνωρίζω») άγγιξε το 78%, για να εκτοξευθεί στο 96% όταν το ερώτημα αφορούσε την κατηγορία ξένου σύγχρονου σκηνοθέτη θεάτρου. Μόνο η μουσική ανέτρεψε την εικόνα, μειώνοντας το ποσοστό της άγνοιας στο 41%. Η έρευνα, που διεξήγαγε το 2005 η εταιρεία Metron Analysis στην οποία την ανέθεσε το πολιτιστικό περιοδικό «Highlights», σκιαγράφησε μια εικόνα ωμής αλήθειας για τις γνώσεις των Ελλήνων σχετικά με τα πολιτιστικά θέματα και τις πολιτιστικές τους συνήθειες.
Ασφαλώς, η άγνοια ή η ημιμάθειά μας δεν αφορά μόνο τα πολιτιστικά. Μπορεί κανείς να υποψιαστεί τη γενικότερη εικόνα αν πληροφορηθεί πως σχεδόν ένας στους δύο Ελληνες δεν διαβάζει ούτε ένα βιβλίο το χρόνο. Κι αν ο σκόπελος του αναλφαβητισμού με την κυριολεκτική έννοια δεν φαίνεται να μας απειλεί, τίθεται ζήτημα «σύγχρονου αναλφαβητισμού», δηλαδή ελλιπούς μόρφωσης του ενήλικου πληθυσμού - κατάσταση που δεν πλήττει μόνο την Ελλάδα, αλλά και πλούσιες χώρες με ηγετική θέση στη διεθνή σκηνή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρεται στην ετήσια έκθεση της UNESCO (Education for all Global Monitoring Report) σχετικά με τη Μεγάλη Βρετανία, όπου η απόδοση 1,7 εκατομμυρίου πολιτών της σε ένα απλό τεστ αποδείχτηκε κατώτερη από την αναμενόμενη για ένα εφτάχρονο παιδί· επιπροσθέτως υπολογίζεται πως ένα εντεκάχρονο παιδί θα τα κατάφερνε καλύτερα από 5,1 εκατομμύρια ενήλικων πολιτών. Κι αν αυτά συμβαίνουν στη Μεγάλη Βρετανία, δεν χρειάζεται πολλή φαντασία για το τι ισχύει εδώ. Με το «μπούκωμα» των πληροφοριών, την αποστήθιση και τη δαμόκλειο σπάθη του εξεταστικού συστήματος να πρωταγωνιστούν στην εκπαίδευση, το διάβασμα γίνεται απωθητική εμπειρία. Οι πρόσκαιροι καρποί του, οι όποιες αποσπασματικές γνώσεις σβήνουν έπειτα από λίγα χρόνια ακριβώς γιατί δεν βρίσκουν τη θέση τους σ' ένα ευρύτερο σχήμα γνώσης. Το ζήτημα, όμως, δεν είναι η ημιμάθεια ή ακόμα και η άγνοια καθαυτή, αλλά η έλλειψη φιλομάθειας που καλλιεργείται από το σχολείο, για να μας στοιχειώσει και στην ενήλικη ζωή μας. Και αυτό είναι αναμενόμενο όσο ο δάσκαλος παραμένει αφηγητής και ο μαθητής εξομοιώνεται μ' ένα σκέτο δοχείο που απλώς γεμίζει με το υλικό της παράδοσης.
«Αυτή είναι η 'τραπεζική' αντίληψη της εκπαίδευσης, όπου η σφαίρα δράσης που επιτρέπεται στους μαθητές περιορίζεται στο να δέχονται, να καταχωρίζουν και να αποταμιεύουν τις καταθέσεις του δασκάλου. [...] Η γνώση γεννιέται μόνο με την ανακάλυψη και την επανανακάλυψη, κι αυτή πετυχαίνεται μέσω της ασίγαστης, ανυπόμονης, συνεχούς και ελπιδοφόρας αναζήτησης που οι άνθρωποι κάνουν στον κόσμο, μαζί με τον κόσμο και ο ένας με τον άλλον» σημειώνει στο βιβλίο του «Η αγωγή του καταπιεζόμενου» ο Πάουλο Φρέιρε, εμβληματικός στοχαστής στο χώρο της εκπαίδευσης. Όσο, λοιπόν, καλείται κανείς να αποταμιεύει επιλεγμένες από άλλους γνώσεις τόσο βυθίζεται σε βαθύ ύπνο η κριτική του ικανότητα και μειώνεται η δίψα για κατανόηση και αναζήτηση της γνώσης.Το αίτημα της διά βίου μάθησης, δηλαδή της διαρκούς επιμόρφωσης των ενηλίκων, ξεκίνησε από τις αρχές του 19ου αιώνα. Εξαρχής θεωρήθηκε κοινωνικό δικαίωμα και συνδέθηκε με τα λαϊκά κινήματα και τα συνδικάτα, που στόχο είχαν αφ' ενός να εξασφαλίσουν γνωστικά εφόδια για τις ευαίσθητες κοινωνικά ομάδες, αναπληρώνοντας την έλλειψη πρόσβασης στις συνήθεις δομές, και αφ' ετέρου τη διαρκή επιμόρφωση όλων των πολιτών, βάσει των προτύπων της ανθρωπιστικής παιδείας, καθώς η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης αποτελεί το βασικότερο όπλο του ενεργού πολίτη. Γι' αυτό και φορείς των προγραμμάτων διά βίου μάθησης υπήρξαν ανέκαθεν ενώσεις και εργατικές ομοσπονδίες. Ακόμα και σήμερα, η σουηδική εκπαιδευτική ένωση εργατών ABF εξηγεί τα κίνητρα αυτής της προσπάθειας, προλογίζοντας ως εξής τα προσφερόμενα πολιτιστικά της προγράμματα: «Μέσα από τις δραστηριότητές μας θέλουμε να δώσουμε σε κάθε άτομο την ευκαιρία να συμμετέχει ενεργά στη ζωή της κοινωνίας, να ακούγεται, να εξελίσσεται και να δημιουργεί».
Στην Ελλάδα οι περισσότεροι αγνοούμε ότι κεντρικός φορέας της διά βίου μάθησης, με απολύτως δωρεάν συμμετοχή των πολιτών στα προσφερόμενα μαθήματα, είναι η Γενική Γραμματεία Διά Βίου Μάθησης (ΓΓΔΒΜ), προπομπός της οποίας υπήρξαν τη δεκαετία του '80 οι ΝΕΛΕ (Νομαρχιακές Επιτροπές Λαϊκής Επιμόρφωσης), οι οποίες δίδασκαν καλλιτεχνικά μαθήματα και παραδοσιακές τέχνες. Σήμερα, δομές της διά βίου μάθησης στο πλαίσιο της Γενικής Γραμματείας αποτελούν τα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας, που προσφέρουν στους κοινωνικά αποκλεισμένους τη δυνατότητα να ολοκληρώσουν τον κύκλο της υποχρεωτικής εκπαίδευσης· τα Κέντρα Εκπαίδευσης Ενηλίκων, που διοργανώνουν σεμινάρια προσφέροντας εφόδια κατάρτισης, όπως εκμάθηση γλωσσών και υπολογιστών, αναγκαία για την επαγγελματική «ανταγωνιστικότητα», αλλά και πολιτιστικά μαθήματα· οι Σχολές Γονέων και οι ΝΕΛΕ, όπως και προγράμματα που υλοποιούνται από το ΙΔΕΚΕ (Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων).
Με το σύνθημα «Ολοι έχουν δικαίωμα σε μια καινούργια αρχή», 252.000 άτομα παρακολούθησαν δωρεάν τα τελευταία χρόνια μαθήματα όπως «Οικονομία - επιχειρήσεις», «Ελληνική γλώσσα - Ιστορία», «Ενεργός πολίτης: δικαιώματα και υποχρεώσεις» κ.ά. στα 58 Κέντρα Εκπαίδευσης Ενηλίκων που λειτουργούν στη χώρα, έμαθαν ξένες γλώσσες, έλαβαν συμβουλευτική καθοδήγηση στις Σχολές Γονέων ή φοίτησαν στα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας. Και παρότι η δυναμική συμμετοχής στα προγράμματα της ΓΓΔΒΜ προβλέπεται να ανέλθει στις 452.000 θέσεις για τις περιόδους 2008-2012, τα λειτουργικά προβλήματα δεν είναι λίγα. Φέτος, μάλιστα, γιγαντώθηκαν. Τα περισσότερα προγράμματα, που θα έπρεπε να είχαν ξεκινήσει από τον Οκτώβριο, είτε υπολειτούργησαν, όπως στην περίπτωση των Σχολείων Δεύτερης Ευκαιρίας, είτε καθυστέρησαν σημαντικά, τόσο λόγω της μη τακτικής επιχορήγησής τους όσο και εξαιτίας της καθυστέρησης στην υπογραφή των νέων συμβάσεων των εκπαιδευτών, που για τις περισσότερες ξεκίνησε στα μέσα Φεβρουαρίου. Ετσι, για παράδειγμα, κάποια προγράμματα των Κέντρων Εκπαίδευσης Ενηλίκων άρχισαν τον Φεβρουάριο, ενώ τα περισσότερα αναμένεται να ξεκινήσουν τον Μάρτιο.Άλλο μελανό σημείο αποτελεί η οφειλή μισθών σε σημαντικό ποσοστό συμβασιούχων του Ινστιτούτου Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων, που, σύμφωνα με τον πρόεδρο των συμβασιούχων του ΙΔΕΚΕ, Κώστα Στοφόρο, κυμαίνονται από 7 έως και 10 μηνιάτικα! «Η προοπτική της διά βίου μάθησης οφείλει να συνδεθεί στενά με τις γνήσιες ανάγκες της κοινωνίας στη βάση ενός ανθρωποκεντρικού προσανατολισμού, που τοποθετεί τον άνθρωπο στο επίκεντρο της εκπαιδευτικής διαδικασίας, μακριά από απρόσωπα τεχνοκρατικά συμφέροντα, εργαλειακές και ελιτίστικες αντιλήψεις. Είναι σαφές ότι θα πρέπει να αντιμετωπίζει τη γνώση στην ολιστική της διάσταση, στοχεύοντας στην ολόπλευρη ανάπτυξη της ανθρώπινης προσωπικότητας. Παράλληλα, οφείλει να προσφέρει πολλές ευκαιρίες για προσωπική, επαγγελματική και κοινωνική ανάπτυξη του ατόμου σε όλες τις φάσεις της κοινωνικής του διαδρομής» σημειώνει ο Νίκος Φωτόπουλος, δρ Κοινωνιολογίας και ερευνητής σε θέματα εκπαιδευτικής πολιτικής. Το ακόμα μεγαλύτερο, όμως, στοίχημα είναι η καλλιεργηθεί ουσιαστικά η κουλτούρα της διά βίου μάθησης ως εσωτερική ανάγκη της κοινωνίας και όχι ως «έξωθεν» εφαρμογή της - σαν ένας ακόμα ξενόφερτος θεσμός".

Δευτέρα, 8 Μαρτίου 2010

"Του κυβερνοχώρου οι κοινότητες"

Το "Βήμα Ιδεών" στο τεύχος 35 που εκδόθηκε στις 5/3/2010 περιλαμβάνει ένα Αφιέρωμα στο Διαδίκτυο. Ανάμεσα σε άλλα υπάρχουν άρθρα όπως "Η ομαδικότητα στο Διαδίκτυο", "Προσεγγίζοντας τον εθισμό στο Διαδίκτυο", "Internet: το(επίφοβο) μετα-ανθρώπινο μέλλον μας", κ.ά.
Ολόκληρο το τεύχος μπορείτε να βρείτε και να διαβάσετε κάνοντας κλικ εδώ

"Η κοινωνικότητα αλλά και η ατομικότητα του ανθρώπου υπόκειται σε μεγάλες αλλαγές στην εποχή του Διαδικτύου. Η ταχύτητα των αλλαγών και η ρευστότητα των νέων παραμέτρων είναι τέτοιες που αφήνουν πολύ λίγο χρόνο για δεύτερες σκέψεις και θεωρητικές επεξεργασίες. Ζούμε την εποχή όπου η κοινωνία αλλάζει δομικά καθώς η ψηφιακή ζωή εισβάλλει στην πραγματική ζωή, γίνεται ένα τμήμα της, ενώ ένα άλλο τμήμα της παράγει έναν φαντασιακό κόσμο σφυρηλατώντας νέες κοινωνικές σχέσεις. Πρόκειται για μια νέα δημόσια σφαίρα που στηρίζεται στα δικτυωμένα κοινά, στην οποία συμμετέχουν πλειοψηφικά οι νέοι άνθρωποι".

[Απόσπασμα από το κύριο άρθρο του Αφιερώματος]

Δευτέρα, 22 Φεβρουαρίου 2010

Ο Δίσκος της Φαιστού



Κάποιοι λένε ότι τα 45 μυστηριώδη σύμβολα είναι λέξεις σε ένα ποίημα ηλικίας 4.000 ετών. Αλλοι πιστεύουν ότι είναι ιερό κείμενο, μαγική επιγραφή, παρτιτούρα αρχαίας μουσικής ή το αρχαιότερο σύστημα στίξεως στον κόσμο. Υπάρχει και κάποιος αμερικανός ιστορικός της Τέχνης, ο Τζερόμ Αϊζενμπεργκ, ο οποίος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα σύμβολα δεν σημαίνουν απολύτως τίποτε επειδή απλώς πρόκειται για... φάρσα. Ισχυρίζεται ότι το κείμενο δεν είναι του 1700 π.Χ., αλλά μια πλαστογραφία που ξεγέλασε τους πάντες από το 1908, όταν το «ανακάλυψε» στο μινωικό ανάκτορο της Φαιστού ο ιταλός αρχαιολόγος Λουίτζι Περνιέ. Σύμφωνα με αυτήν τη θεωρία, ο Περνιέ εζήλωσε τη δόξα του σερ Αρθουρ Εβανς και θέλησε να εντυπωσιάσει τον κόσμο με ένα εύρημα ανάλογο του ανακτόρου του Μίνωα. Γεγονός είναι ότι ο δίσκος που εκτίθεται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείου του Ηρακλείου είναι ένα πήλινο αντικείμενο με διάμετρο 16 εκατοστών, καλυμμένο και στις δύο πλευρές με αυτά τα τόσο περίεργα σύμβολα σε σπειροειδή φορά. Οι χαρακτήρες έχουν αποτυπωθεί στον πηλό με μια σειρά από διαφορετικές ανάγλυφες σφραγίδες, μία για κάθε σύμβολο. Οι επιστήμονες πιθανολογούν ότι μπορεί να ήταν από τις πρώτες φορές στην Ιστορία που χαράχτηκε επιγραφή με τη βοήθεια κινητών χαρακτήρων- σε μια διαδικασία τόσο επαναστατική που βρήκε συνέχεια στην τυπογραφία μόνο αιώνες αργότερα. Ως σήμερα έγιναν εκατοντάδες προσπάθειες για την αποκρυπτογράφηση του κειμένου, όμως κανείς δεν το έχει διαβάσει και ουδείς μπορεί να είναι βέβαιος για το περιεχόμενό του. Κατά καιρούς έχει ακουστεί πλήθος ερμηνειών, όπως ότι πρόκειται για προσευχή, ύμνο, κατάρα, κείμενο με μαγικό περιεχόμενο, τελετουργικό ερωτικό τραγούδι, εγχειρίδιο σεξουαλικών στάσεων, απόδειξη γεωμετρικού θεωρήματος, λατρευτικό κείμενο προς τα άστρα, μινωικό ημερολόγιο, κείμενο διδασκαλίας της ανάγνωσης, αστρονομικός χάρτης με σύμβολα ή και πίνακας για επιτραπέζιο παιχνίδι. Ακόμη και η προέλευσή του αμφισβητείται. Είναι από την Κρήτη ο δίσκος ή έφθασε στη Φαιστό από τα ανατολικά; Και φυσικά δεν λείπουν όσοι πιστεύουν ότι τον έφτιαξαν εξωγήινοι.

Κυριακή, 21 Φεβρουαρίου 2010

Είδη προτάσεων

Το γλωσσικό ζήτημα

"Το κρυφό σχολειό" (περίπου 1880): έργο του Νικολάου Γύζη
[Το έργο δημοπρατήθηκε το 1993 από τον Οίκο Christie's αντί 187.000.000 δραχμών]

**** O Εμμανουήλ Κριαράς μιλά για την ελληνική γλώσσα, την εξέλιξη του γλωσσικού ζητήματος και τον δημοτικισμό.

Δευτέρα, 8 Φεβρουαρίου 2010

Η νέα ελληνική γλώσσα και η ιστορία της

[Τα επόμενα αποσπάσματα προέρχονται από τον Εγκυκλοπαιδικό Οδηγό για τη Γλώσσα, του "Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας". Ολόκληρο το κείμενο μπορείτε να το δείτε πατώντας εδώ ]

"H νέα ελληνική ανήκει, όπως και οι περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες (πλην της ουγγρικής, της βασκικής, της φινλανδικής) αλλά και η ινδική, στην ινδοευρωπαϊκή γλωσσική οικογένεια. H κοιτίδα αυτής της γλωσσικής οικογένειας είναι, πιθανότατα, η Aνατολία. Mετακινήσεις, που συνδέονται ενδεχόμενα με την εξάπλωση του γεωργικού τρόπου παραγωγής, διέσπειραν προς Ανατολάς και Δυσμάς τους ομιλητές των προγονικών ινδοευρωπαϊκών ιδιωμάτων και οδήγησαν, ταυτόχρονα, στη διαμόρφωση των ξεχωριστών ινδοευρωπαϊκών γλωσσών, μία από τις οποίες είναι και η ελληνική.

Το "δέντρο" των ινδοευρωπαϊκών γλωσσών


Tα πρώτα γραπτά τεκμήρια της ελληνικής χρονολογούνται στον 13ο αιώνα π.X. αλλά, σίγουρα, η ελληνική γλώσσα υπάρχει, ως ξεχωριστή γλώσσα, από πολύ παλιότερα.




Mέχρι τον 3ο αιώνα π.X. η ελληνική γλώσσα είναι ένα σύνολο διαλέκτων............. Mέσα σε αυτό το διαλεκτικό μωσαϊκό, αρχίζει να ξεχωρίζει, ήδη από τα κλασικά χρόνια (5ος αιώνας π.X.), μία διάλεκτος: η αττική, που μιλιέται στην πόλη-κράτος των Aθηνών.


Η αττική διάλεκτος, που μιλιέται στην αυλή των μακεδόνων βασιλέων, αποτελεί τη βάση για τη δημιουργία του πρώτου πανελλήνιου γλωσσικού μέσου. 'Ετσι, γεννιέται η ελληνιστική κοινή, η απαρχή της νεότερης ελληνικής. Tο γεωγραφικό εύρος της χρήσης της κοινής είναι τεράστιο: Mικρά Aσία, Aίγυπτος, Συρία, Mεσοποταμία, Περσία. Tα απώτερα όριά της είναι η Iνδία και το Aφγανιστάν.


Kάτω από την ελληνική πολιτική και γλωσσική ηγεμονία, οι αυτόχθονες πληθυσμοί μετατρέπονται, σε σημαντικό ποσοστό, σε δίγλωσσες κοινότητες -και όχι μόνο στα μεγάλα αστικά κέντρα αλλά και στα χωριά. Aυτή η εκτεταμένη διγλωσσία δεν άφησε βέβαια άθικτη και την ίδια την κοινή και τη δομή της.


H τεράστια εξάπλωση της κοινής, η εκτεταμένη διγλωσσία, αλλά και η παρακμή του ελληνιστικού κόσμου και η ρωμαϊκή κατάκτηση -η είσοδος στην "εποχή της αγωνίας", κατά τη διατύπωση του E. R. Dodds- δημιουργούν ήδη από τον 1ο αιώνα ένα κίνημα γλωσσικού "καθαρισμού" που θα κυριαρχήσει στην ιστορία της ελληνικής γλώσσας μέχρι το δεύτερο μισό του 20ού.


Ο Κοραής, η Ελλάδα και ο Ρήγας Φεραίος


Η διαμόρφωση της ελληνικής εθνικής γλώσσας, της νέας "κοινής" (κοινή νέα ελληνική), στα πλαίσια του ελληνικού εθνικού κράτους, που δημιουργείται μετά την επιτυχή Eπανάσταση του 1821 κατά της οθωμανικής κυριαρχίας, συνδέεται με την ύπαρξη τριών απόψεων:

1. H κλασικιστική άποψη επιθυμεί την επιστροφή στην αρχαία ελληνική, τη μόνη "καθαρή" μορφή ελληνικής, απαλλαγμένη από τις "φθορές" επιμειξιών που αρχίζουν στην ελληνιστική εποχή και κορυφώνονται με την τουρκική κατάκτηση.


2. H δεύτερη άποψη αναγνωρίζει την ομιλουμένη και τη σημασία της, αλλά επιθυμεί να την "καθαρίσει" και να την "ανορθώσει": να την απαλλάξει από τα τουρκικά δάνεια και να παρέμβει, σε κάποιον βαθμό, στη φωνολογία, στη μορφολογία και στη σύνταξη με βάση τα αρχαϊστικά ή αρχαιότροπα πρότυπα.

3. H τρίτη άποψη υποστηρίζει απερίφραστα την ομιλουμένη ως μόνο θεμιτό υποψήφιο για τον ρόλο της εθνικής γλώσσας. Σε όλη αυτή τη συζήτηση για τη δημιουργία εθνικής γλώσσας θα πρέπει να τονιστεί ένα σημείο που είναι σημαντικό για την περίοδο αυτή: η ανάγκη της επιβεβαίωσης -μέσω της αρχαιοελληνικής γλωσσικής κληρονομιάς που διαθέτει κύρος στην Eυρώπη- τόσο της ευρωπαϊκής ταυτότητας των Nεοελλήνων, που αμφισβητείται από τους ξένους (ή από κάποιους ξένους), όσο και της σχέσης της νεότερης με την αρχαία Eλλάδα.



Tι έγινε τελικά; 'Ηδη στα 1825-1840 διαμορφώνεται μια νέα ομιλούμενη κοινή, βασισμένη στην πελοποννησιακή διάλεκτο. Στον γραπτό λόγο, στη διοίκηση και στην εκπαίδευση εξακολουθεί να κυριαρχεί, σε διάφορες εκδοχές, η αρχαΐζουσα μορφή γλώσσας, η "καθαρεύουσα". Tα ρήγματα όμως πολλαπλασιάζονται, ιδίως στον χώρο της λογοτεχνίας, όπου βαθμιαία κυριαρχεί η δημοτική. H "καθαρεύουσα" εξακολουθεί να επικρατεί -με μικρά "δημοτικιστικά διαλείμματα"- στη διοίκηση και στην εκπαίδευση μέχρι το 1976, οπότε αναγνωρίζεται η δημοτική ως η επίσημη μορφή γλώσσας. 'Eτσι παίρνει τέλος το "γλωσσικό ζήτημα", που συνόδευσε - σε διάφορες εκδοχές- την ελληνική γλώσσα στο μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της. Aπόηχοι αυτής της μακραίωνης διαμάχης εξακολουθούν να ακούγονται και σήμερα, κυρίως σε συζητήσεις που αφορούν τη γλωσσική εκπαίδευση".


Χριστίδης, Α.-Φ. (εκδ.), Εγκυκλοπαιδικός Οδηγός για τη Γλώσσα,
Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη 2001

Κυριακή, 7 Φεβρουαρίου 2010

Θέματα σχετικά με τον προφορικό και τον γραπτό λόγο

ΠΛΑΤΩΝΟΣ: "Φαίδρος" (απόσπασμα)


"ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Γιατί αυτό δα το κακό, Φαίδρε, έχει το γράψιμο και μοιάζει μα την αλήθεια με τη ζωγραφική. Κι αυτής δα τα έργα στέκονται μπροστά σου σαν να είναι ζωντανά, αν όμως τα ρωτήσης, σιωπούνε με πολλή σοβαροφάνεια. Το ίδιο λοιπόν κάνουν και οι γραμμένοι λόγοι: πας δηλαδή να πιστέψης πως αυτοί έχουνε νόηση και μιλάνε, αν όμως τους ρωτήσης κάτι για κείνα που λένε, γιατί θέλεις να το καταλάβης, δηλώνουν ένα μονάχα πράγμα, το ίδιο πάντοτε. Και όταν μια φορά γραφτή, κυλιέται παντού κάθε λόγος, όμοια και σε κείνους που τον νοιώθουν, όπως και σε κείνους πάλι που καθόλου δεν τους ταιριάζει, και δεν ξέρει ο ίδιος να λέγη για ποιους είναι και για ποιους δεν είναι. Και όταν τον κακομεταχειρίζωνται και τον κακολογούν άδικα, πάντα έχει ανάγκη από τον πατέρα του για βοηθό· γιατί ο ίδιος δεν μπορεί ούτε ν' αμυνθή ούτε να βοηθήση τον εαυτό του".


[Μτφρ.: Ι. Θεοδωρακόπουλος]





Η ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ


"Προτεραιότητα του προφορικού λόγου"· έτσι επιγράφεται μία από τις "βασικές αρχές" της νεότερης γλωσσολογίας, που διατυπώνεται όπως ακριβώς επιγράφεται: ο προφορικός λόγος έχει προτεραιότητα έναντι του γραπτού. Πρόκειται για καταστατική αρχή. Συνήθως επεξηγείται με τις ακόλουθες εμπειρικές γενικεύσεις, που επέχουν και θέση επιχειρημάτων:
α. Φυλογενετική προτεραιότητα. Σε όλες τις γλωσσικές κοινότητες, όσο μπορούμε να ξέρουμε, η γραφή, αν ποτέ αναπτυχθεί, ακολουθεί την ανάπτυξη προφορικής γλώσσας. Ακόμη και σήμερα υπάρχουν "προφορικές κοινωνίες" που δεν έχουν γραπτό κώδικα.
β. Οντογενετική προτεραιότητα. Κανένα παιδί δεν μαθαίνει πρώτα να γράφει και μετά να μιλάει.
γ. Γνωστική-μαθησιακή προτεραιότητα. Η ομιλία αναπτύσσεται με φυσικό τρόπο· για να μάθει το παιδί να μιλάει, αρκεί να εκτεθεί σε γλωσσικά ερεθίσματα. Αντίθετα, για να μάθει να γράφει τη γλώσσα του, απαιτείται συστηματική διδασκαλία.
δ. Δομική προτεραιότητα. Ολα τα συστήματα γραφής βασίζονται σε μονάδες του προφορικού λόγου· τα αλφαβητικά συστήματα στους φθόγγους, τα συλλαβικά στις συλλαβές, τα ιδεογραφικά στις λέξεις.
Με τον όρο "προτεραιότητα του προφορικού λόγου" επισημαίνεται, λοιπόν, κυρίως μια ειδίκευση ως προς το μέσον: η ανθρώπινη γλώσσα έχει πρωτίστως φωνητικό χαρακτήρα, με την έννοια ότι αξιοποιεί τη φωνητική-ακουστική οδό επικοινωνίας, που είναι και η φυσικότερη από εξελικτική και βιολογική άποψη. Αντίθετα, η γραφή είναι σημειωτικό σύστημα εξαρτημένο και δευτερογενές: «ο μόνος λόγος ύπαρξης της γραφής είναι να παραστήσει τη γλώσσα» (Φ. Ντε Σωσσύρ). Δεν είναι αδιαμφισβήτητη η αρχή της προτεραιότητας του προφορικού λόγου. «Ουσιωδώς μεταφυσική» τη θεωρεί ο Ζακ Ντερριντά. «Εξωτερικά» χαρακτηρίζει τα επιχειρήματα που τη στηρίζουν ο Ρόυ Χάρρις, επειδή δεν επικαλούνται γενικές σημειολογικές αρχές, αλλά εμπειρικές γενικεύσεις. Αλλωστε, η ίδια η ύπαρξη της γραφής πιστοποιεί ότι η ανθρώπινη γλώσσα δεν χαρακτηρίζεται από απόλυτη ειδίκευση ως προς το μέσον, αλλά μάλλον από σχετική ανεξαρτησία· η γλώσσα μπορεί να "μεταφέρεται" από το ένα μέσον στο άλλο. Από εμπειρική άποψη, η "προτεραιότητα του προφορικού λόγου" φαίνεται να υποτιμά τη σχετική αυτονομία της γραφής. Η γραφή δεν έχει μόνο "αναπαραστατική", "αρχειακή" ή "μνημειακή" λειτουργία· ανταποκρίνεται σε πάμπολλες επικοινωνιακές ανάγκες και αναπτύσσει ιδιαίτερα εκλεπτυσμένη ειδολογία. Αν μάλιστα λάβουμε υπόψη μας τη σημαντικά αυξημένη λειτουργικότητα της "εγγραμματοσύνης" στις σύγχρονες κοινωνίες και τις νέες μορφές που αποκτά στα νέα μέσα επικοινωνίας, δύσκολα θα υποστηρίζαμε ότι ο προφορικός λόγος έχει και λειτουργική προτεραιότητα έναντι του γραπτού. Η σύγκριση δεν μπορεί να είναι ποσοτική. Πολλοί μιλούν για δύο είδη πολιτισμού, ακόμα και για δύο συλλογικά διαφορετικούς τρόπους σκέψης: τον προφορικό και τον εγγράμματο.
Όλως ιδιαίτερη σημασία αποκτά η γραφή στη διαδικασία τυποποίησης κοινής γλώσσας. Η γλωσσική τυποποίηση, φαινόμενο όλων των δυτικών κοινωνιών, περιλαμβάνει τη δημιουργία "γραφολέκτου" (μιας "κοινής γραφομένης" ή "φιλολογικής γλώσσας") και τη θέσπιση ορθογραφικών συμβάσεων. Η "πρότυπη" γλώσσα που προκύπτει από την τυποποίηση καθιερώνεται μέσω της παιδείας. Στην Ελλάδα, για πολλούς και διάφορους λόγους, γνωρίσαμε μια καθυστερημένη τυποποίηση, η διαμάχη για την οποία, γνωστή ως "γλωσσικό ζήτημα", κράτησε πολλά χρόνια. Άλλοι λαοί καθιέρωσαν δημώδη γλώσσα αιώνες νωρίτερα. Αυτή η καθυστερημένη τυποποίηση χρειάστηκε ν' αντιταχθεί σ' ένα πανίσχυρο πρότυπο, της καθαρεύουσας, το οποίο συνέχισε στην εποχή μας την παράδοση του κλασικισμού και του αττικισμού, μια παράδοση που επιβίωσε με τα γραπτά κατάλοιπα μιας νεκρής γλώσσας. Απ' αυτήν ακριβώς την παράδοση θέλησε να διαφοροποιηθεί η νεότερη γλωσσολογία, προβάλλοντας την προτεραιότητα του προφορικού λόγου. Συνεπώς, η έμφαση στον προφορικό λόγο κάθε άλλο παρά υποτιμά τη σημασία της γραφής στη διαδικασία της τυποποίησης. Στο πλαίσιο της τυποποίησης, η προτεραιότητα του προφορικού λόγου έχει την αξία μιας λελογισμένης ρυθμιστικής αρχής. Μας λέει πού πρέπει να βασιστεί η τυποποίηση: στον προφορικό λόγο, στη δημώδη γλώσσα, και όχι σε αρχαϊστικά κείμενα. Η αρχή επέχει επίσης θέση μεθοδολογικής οδηγίας. Λέει στον γλωσσολόγο πού πρέπει να αναζητήσει τα δεδομένα του, ποιο πρέπει να είναι το γλωσσικό "υλικό" του, τα "παραδείγματά" του. Τέλος, η αρχή έχει ιδεολογικό χαρακτήρα ("επιστημολογικό", θα προτιμούσαν ορισμένοι), όπως προκύπτει από το ανατρεπτικό της περιεχόμενο, τη ρήξη με τη μεγάλη παράδοση του κλασικισμού. Χωρίς λοιπόν να υποτιμά τη σημασία της γραφής, η αρχή της προτεραιότητας του προφορικού λόγου μάς ζητά να αντισταθούμε στην αποκτημένη συνήθεια να ταυτίζουμε τη γλώσσα με τη γραφή. Ας δούμε πότε αποκτάται αυτή η συνήθεια και ποιες προλήψεις την περιβάλλουν.
Με τη διαδικασία της τυποποίησης, η κοινή γλώσσα αποκτά λεξικά, γραμματικές και δασκάλους. Στα σχολεία διδάσκεται d'apres le livre et par le livre
. Πηγαίνουμε στο σχολείο με γνώση της γλώσσας μας, αποκτάμε όμως εκεί τις μοναδικές μας γνώσεις για τη γλώσσα - και η γλώσσα του σχολείου είναι κυρίως γραπτή γλώσσα. Έτσι, μαθαίνουμε ότι η νέα ελληνική έχει επτά και όχι πέντε φωνήεντα, ότι τα δίψηφα φωνήεντα ει, οι, ου είναι δίφθογγοι, ότι τα συμφωνικά συμπλέγματα ξ και ψ είναι φθόγγοι κ.ο.κ. Εφεξής, θα δυσκολευτούμε ν' ανακαλύψουμε σ' αυτήν τη γνώση για τη γλώσσα τη γνώση της γλώσσας μας. Στο σχολείο λοιπόν γίνεται η πρώτη ταύτιση της γλώσσας με τη γραφή. Την ταύτιση αυτή τη διευκολύνουν ψυχολογικοί και σημειολογικοί παράγοντες. Η "οπτική εικόνα" είναι πιο καθαρή, πιο διαρκής, πιο σταθερή από την "ακουστική εικόνα". Η "ακουστική εικόνα" είναι φευγαλέα. Αν θέλαμε να κυριολεκτήσουμε, θα λέγαμε ότι δεν έχουμε άλλη "εικόνα" της γλώσσας από τη γραφή. Η γραφή, επιπλέον, οδηγεί σ' ένα αντικείμενο, σ' ένα υλικό προϊόν, το τελικό κείμενο. Ο προφορικός λόγος, αντίθετα, είναι μια συνεχής διαδικασία του υποκειμένου, γεμάτη προσπάθειες, δισταγμούς και αναδιατυπώσεις - όλο προσχέδια που δεν καταστρέφονται (Μ.Α.Κ. Ηalliday). Στη σταθεροποίηση όμως του "οπτικού αντικειμένου" της γραφής συμβάλλει κυρίως ένας κοινωνικός παράγοντας, η ορθογραφία. Οι μόνοι απαρέγκλιτοι κανόνες που μαθαίνουμε είναι οι κανόνες της ορθογραφίας. Αρκεί ένα λάθος μας για να ρεζιλευτούμε. Αρκεί μια "ορθογραφική απλοποίηση" για να μας αποσυντονίσει. Μας είναι οικείες οι αντιστάσεις στο να γράψουμε το "τραίνο" με -ε, το "αντικρύζω" με -ι, το "ψέμμα" με ένα -μ. Οι αντιστάσεις αυτές ενισχύονται από πολιτισμικούς παράγοντες. Πολλοί θεωρούν "άλωση της γλώσσας" το μονοτονικό σύστημα, "καταστροφή" το λατινικό. Σαν "κίνδυνος για τη γλώσσα" αναγνωρίζεται οποιαδήποτε "αλλοίωση" της ορθογραφίας. Αν γλώσσα είναι η γραφή, τότε ο προφορικός λόγος δεν είναι γλώσσα.
Iδιαίτερα διαδεδομένη είναι λοιπόν η αντίληψη ότι η προφορική γλώσσα είναι άναρχη, ότι δεν υπακούει σε κανόνες· ότι μόνον ο γραπτός λόγος μπορεί να είναι δομημένος· ότι μπορούμε μόνο να γράφουμε αλλά όχι και να μιλάμε "σωστά". Απόδειξη οι δεκάδες οδηγοί "σωστής χρήσης της γλώσσας", δηλαδή της γραφής. Συναφής είναι και η άποψη ότι τα προφορικά ιδιώματα είναι ευμετάβλητα και ασταθή, κι ας αναγνωρίζουμε σε διαλέκτους που δεν γράφτηκαν ποτέ μια συντηρητικότερη μορφή από αυτήν που επικράτησε στην κοινή γραφομένη, κι ας υπάρχουν προφορικές παραδόσεις εντελώς ανεξάρτητες από τη γραφή. Και είναι αλήθεια ότι με τη γραφή και την τυποποίηση προσπαθούν κάποτε τα "άτακτα" προφορικά ιδιώματα ν' αντισταθούν στην κυριαρχία μιας κοινής γλώσσας. Η συντηρητικότητα της γραφής σε σχέση με τη γλωσσική αλλαγή εδραιώνει, τέλος, την πεποίθηση ότι η γλώσσα είναι "μία και ενιαία", κυρίως στη διαχρονική της διάσταση. Εδραιώνει την πεποίθηση ότι η γλώσσα δεν αλλάζει, δεν μεταβάλλεται, ή ότι, όσο κι αν αλλάζει, όσο κι αν μεταβάλλεται, η γραφή θα "μας ενώνει με το παρελθόν", αφού αυτή πρώτη έριξε γέφυρες στο μέλλον.

[Σπύρος Α. Μοσχονάς (Επίκουρος καθηγητής Γλωσσολογίας
και φιλοσοφίας της γλώσσας στο Τμήμα ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών)]




"Η εφεύρεση της τυπογραφίας από τον Γουτεμβέργιο ήταν η βάση της σύγχρονης τεχνολογίας. Και το βιβλίο στάθηκε το πρώτο προϊόν της καταναλωτικής κοινωνίας"




GOUTENBERG from Anna Haralabopoulou on Vimeo.



Ο ΓΟΥΤΕΜΒΕΡΓΙΟΣ, ΟΙ ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ [κάνετε κλικ στον τίτλο]


Τρίτη, 2 Φεβρουαρίου 2010

Δ. Σολωμός (Ζάκυνθος 1798 - Κέρκυρα 1857)


Μπορείτε να δείτε δραματοποιημένη παρουσίαση της ζωής, των σπουδών και των ανθρώπων που συνέβαλαν στη μόρφωση και συγκρότηση της προσωπικότητας του εθνικού μας ποιητή, κάνοντας κλικ πάνω στον ακόλουθο δεσμό.
ΕΡΤ - Οπτικοακουστικό Αρχείο








Η ποιητική σύνθεση του Δ. Σολωμού με τίτλο "Ελεύθεροι Πολιορκημένοι" έχει ως θέμα τον αγώνα των Μεσολογγιτών κατά τη δεύτερη πολιορκία της πόλης (1825-1826) ως την απεγνωσμένη έξοδο, την παραμονή της Κυριακής των Βαΐων.

Πίνακας του Π. Ζωγράφου στον οποίο απεικονίζεται η πολιορκία του Μεσολογγίου.

1. Τουρκοαιγυπτιακός στόλος 2. Τουρκοαιγυπτιακά στρατεύματα 3. Το Μεσολόγγι

4. Το νησάκι Κλείσοβα 5. Έλληνες αγωνιστές 6. Τουρκικά κανόνια


Η ηρωϊκή έξοδος του Μεσολογγίου ενέπνευσε, επίσης, ζωγράφους - έλληνες και ξένους.


Πίνακας του Θ. Βρυζάκη (1814-1878), με τίτλο "Η έξοδος του Μεσολογγίου" (Εθνική Πινακοθήκη)


E.de Lunsac, "Σκηνή από την έξοδο του Μεσολογγίου" (Μουσείο του Δήμου Μεσολογγίου)



E. Delacroix, "Η Ελλάδα ακόμη όρθια στα ερείπια του Μεσολογγίου". (Ελαιογραφία σε καμβά, Μουσείο Καλών Τεχνών του Μπορντώ)

Κυριακή, 31 Ιανουαρίου 2010

Θουκυδίδης, Ολόρου Αλιμούσιος

Κατά το τετράμηνο που ήδη άρχισε στο πρόγραμμα διδασκαλίας της αρχαίας ελληνικής γραμματείας περιλαμβάνεται απόσπασμα από το έργο του Θουκυδίδη.
Στην παρουσίαση που ακολουθεί συνοψίζονται τα βασικά στοιχεία της ζωής και του έργου του μεγαλύτερου ιστορικού του αρχαίου κόσμου.




"ΚΕΡΚΥΡΑΪΚΑ" (Η εμφύλια σύγκρουση στην Κέρκυρα, 427 π.Χ.)

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ των Κεφαλαίων 70 - 81 του ΤΡΙΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ των "ΙΣΤΟΡΙΩΝ" του Θουκυδίδη

"Οι Κερκυραίοι, λοιπόν, βρίσκονταν σε εμφύλια διαμάχη από τότε που επέστρεψαν σ’ αυτούς οι αιχμάλωτοι [που είχαν συλληφθεί] στις ναυμαχίες γύρω από την Επίδαμνο, αφού ελευθερώθηκαν από τους Κορίνθιους, επειδή φαινομενικά μεν οι πρόξενοι κατέβαλαν εγγύηση οκτακοσίων ταλάντων, στην πραγματικότητα όμως επειδή τους έπεισαν οι Κορίνθιοι να φέρουν την Κέρκυρα με το μέρος τους. Και αυτοί, πλησιάζοντας τον κάθε πολίτη ξεχωριστά, ενεργούσαν με σκοπό να απομακρύνουν την πόλη από τους Αθηναίους..."
[ΣΥΝΕΧΕΙΑ...εδώ]


Προφορικός και γραπτός λόγος









Δευτέρα, 25 Ιανουαρίου 2010

Η δίκη του Θηραμένη

Ξενοφώντος, Ελληνικά.
Βιβλίο 2, κεφάλαιο 3, παράγραφος 56.

Ο Θηραμένης κατηγορείται ως εχθρός του ολιγαρχικού πολιτεύματος, το οποίο έχουν εγκαθιδρύσει στην Αθήνα οι Τριάκοντα.
Εισάγεται σε δίκη - παρωδία και καταδικάζεται σε θάνατο.

Το Βουλευτήριο, όπου διεξάγεται η δίκη του Θηραμένη βρισκόταν μέσα στην Αρχαία Αγορά.
Ο Ξενοφώντας αναφέρει μια σκηνή από τις τελευταίες στιγμές του Θηραμένη που με αυτοκυριαρχία και χιούμορ "εύχεται" στον Κριτία: "και στα δικά σου".

"Κι όταν, πάλι, τον ανάγκαζαν να πιει το κώνειο για να πεθάνει, σκορπίζοντας τις τελευταίες σταγόνες, όπως στο παιχνίδι «κότταβος», είπε:
«Αυτό ας είναι στην υγεία του Κριτία του ωραίου!»".
















Ερυθρόμορφη οινοχόη με απεικόνιση κότταβου και το φυτό κώνειο (δεξιά)