Παρασκευή, 23 Οκτωβρίου 2009

Γεώργιος Βιζυηνός. (Βιζύη 1849 - Αθήνα 1896)

Το πραγματικό του επώνυμο είναι Μιχαηλίδης. Το επώνυμό του Βιζυηνός το οφείλει προφανώς στη γενέτειρά του τη Βιζύη, μικρή και ταπεινή κωμόπολη στην υπόδουλη Ανατολική Θράκη αλλά με συνεχή ιστορική διαδρομή και ιστορική παρουσία από τα αρχαιοελληνικά χρόνια. Γεννιέται εκεί το 1849, δεύτερο αγόρι, τρίτο παιδί μετά τον Χρήστο και την Αννιώ. Ο Γ. Βιζυηνός χάνει τον πατέρα του σε ηλικία 6 χρονών. Μεγαλώνει πια σε ένα οικογενειακό περιβάλλον στερήσεων, δοκιμασιών και απογοητεύσεων. Βιώνει τη συναισθηματική ανασφάλεια των πρώτων παιδικών χρόνων, η οποία επιτείνεται από το αρνητικό κλίμα, που δημιουργείται από τις συνεχείς συγκρούσεις Ρώσσων, Τούρκων και Σλαύων οι οποίες, όταν κοπάζουν, αποδεικνύονται συνήθως επιζήμιες μόνο για τους υπόδουλους Έλληνες.
















Γεώργιος Βιζυηνός_1
Βιζυηνός Γεώργιος_2

Κυριακή, 11 Οκτωβρίου 2009

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ: "Περικλέους Επιτάφιος"

1. "Η Αθήνα, ο ιστορικός και η ταφή" (μελέτη της Nicole Loraux)
2. Επιλεγμένα αποσπάματα από το βιβλίο του Ι.Θ.Κακριδή «Περικλέους Επιτάφιος», (Κείμενο-μετάφραση-σχόλια-επιλεγόμενα), Βιβλιοπωλείο της «Εστίας», Αθήνα 1986.
«Ο επιτάφιος λόγος είχε οριστεί στην Αθήνα από πιο παλιά να λέγεται κάθε χρόνο για τους νεκρούς του πολέμου την ημέρα που τους έθαβαν επίσημα στο νεκροταφείο του Κεραμεικού. Γρήγορα ο λόγος συγκεντρώνει ορισμένα θέματα – δανεισμένα λίγο πολύ από ανάλογα ποιητικά είδη, τους θρήνους και τα εγκώμια – και παίρνει κάποια μορφή σταθερή, που είναι υποχρεωμένοι να τη σεβαστούν όλοι οι ρήτορες.
Σ’ έναν Επιτάφιο έπρεπε να ακουστεί πρώτα απ’ όλα πλατύς ο έπαινος των νεκρών της χρονιάς εκείνης και ν’ αναλυθεί το πολεμικό τους έργο. Δεύτερο απαραίτητο στοιχείο του λόγου ήταν ο έπαινος των προγόνων και της πολιτείας, που έβγαλε τέτοιους άντρες. Τέλος, έπρεπε να κεντριστούν οι νεότεροι πολίτες για ανάλογα κατορθώματα και να παρηγορηθούν αυτοί που είχαν χάσει τους δικούς των....
Ο επιτάφιος λόγος δίνει αξία στο έργο των νεκρών που θέλει να τιμήσει με το να το παρουσιάζει σαν αντάξια συνέχεια από το έργο μυθικών πρώτα Αθηναίων, που χτυπήθηκαν με τους Θηβαίους για χάρη των Αργείων, με τους Αργείους ύστερα για χάρη των παιδιών του Ηρακλή· από το έργο των Αθηναίων ύστερα, που πολέμησαν και νίκησαν τους Πέρσες στην αρχή του αιώνα· του δίνει τέλος αξία και με το να το παρουσιάζει κάτω από τη σκέπη μιας πολιτείας, που θρέφει και μορφώνει τον πολίτη της με περισσήν αγάπη σα μάννα, γιατί τον εγέννησε το ίδιο της το χώμα, δεν τον εδέχτηκε ξένο, φερμένο από άλλους τόπους, για να τον ανέχεται μόνο σαν προγονό». (σελ. 47-48)
«Τον ΕΠΙΤΑΦΙΟ λόγο πάνω σ’ αυτούς που είχαν σκοτωθεί το πρώτο καλοκαίρι του πελοποννησιακού πολέμου παρουσιάζεται στο δεύτερο βιβλίο του Θουκυδίδη να τον βγάζει ο Περικλής». (σελ. 48)




3. Η διάρθρωση του λόγου:
1. Προοίμιο (35): μεγάλος ο φόβος ν’ αδικήσει ο ρήτορας τους νεκρούς, είτε γιατί τα λόγια του θα σταθούν πιο κάτω από τα έργα τους, είτε γιατί δε θα κατορθώσει να κάνει τους ακροατές του να τον πιστέψουν.
2. ΄Επαινος των προγόνων (36,1)· των πατέρων (36,2)· της σύγχρονης γενιάς (36,3). Ωστόσο τα έργα των πολέμων δε θα αναλυθούν· θα εξεταστεί μόνο ποια στάθηκε η πολιτεία και ποιοι οι τρόποι ζωής του Αθηναίου, που εχάρισαν τόση δύναμη στην πατρίδα του (36,4).
3. Έπαινος της αθηναϊκής πολιτείας και των τρόπων που ζει ο Αθηναίος (37-41,4).
4. Έπαινος των νεκρών (41,5-42).
5. Παραινετικός λόγος, α΄στους πολίτες(43)· β΄στους γονείς των νεκρών (44)· γ΄στα παιδιά και στ’ αδέρφια τους (45,1)· δ΄στις χήρες (45,2).
6. Επίλογος (46).

4. Κείμενο και μετάφραση

5. Ακούστε τη μετάφραση (sic!) του λόγου κάνοντας κλικ πάνω στην παράγραφο που θέλετε και μετά επιλέξτε VIDEO, εδώ

Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2009

Κοινωνικές γλωσσικές ποικιλίες (2)

Γλώσσα και περίσταση: "Μιλούμε με διαφορετικό τρόπο, σε διαφορετικό τόπο, σε διαφορετικό χρόνο, με διαφορετικούς ανθρώπους, για διαφορετικά πράγματα.Όλα εξαρτώνται από τις καταστάσεις στις οποίες βρισκόμαστε". [Έκφραση -Έκθεση, σελ. 35]
Δομή επιστολής
1. Χωροχρονικό πλαίσιο αναφοράς: γράφεται στο πάνω δεξιό άκρο και περιλαμβάνει τον τόπο και το χρόνο κατά τον οποίο γράφεται η επιστολή:
π.χ. Αθήνα, 11 Οκτωβρίου 2009.
●Σε περιπτώσεις επιστολής μέσω διαδικτύου γράφεται :
Από : ………………….@ ………………… gr
Προς : ………………….@ …………………gr
Θέμα : …………………………………………
2. Η προσφώνηση:
Αγαπημένη μου μητέρα,
Αγαπητέ Αντρέα,
Μαρία μου,
Αξιότιμε κύριε,
Κύριε Διευθυντή,
Έντιμε κύριε Υπουργέ,
Σεβαστέ Κύριε,
3. Το περιεχόμενο της επιστολής
Πρόλογος
Aφορμή για τη σύνταξη της επιστολής και στόχος του επιστολογράφου.
Κύριο Μέρος
 Έκθεση ενός θέματος, ενός προβλήματος, ενός φαινομένου, μιας άποψης κτλ.
Απόδειξη με τη χρήση λογικών επιχειρημάτων, τεκμηρίων, διαπιστώσεων, παραδειγματικών αναφορών, μαρτυριών.
Απόκρουση των αντίπαλων επιχειρημάτων (προβολή αντιρρήσεων, επιφυλάξεων, περιορισμών), που ισχυροποιεί τη θέση του αποστολέα.
Επίλογος:
Περιεκτική ανακεφαλαίωση κατά την οποία ο επιστολογράφος εκφράζει σκεπτικισμό, συγκρατημένη αισιοδοξία ή καλεί τον /την αποδέκτη της επιστολής: να συμμεριστεί, να κατανοήσει, να ευαισθητοποιηθεί, να ανταποκριθεί έμπρακτα, να αναλάβει πρωτοβουλίες, να κινητοποιήσει φορείς.
4. Η επιφώνηση: (ανάλογη με την προσφώνηση)
Με αγάπη
Με εκτίμηση
Με σεβασμό
Με φιλικούς χαιρετισμούς
Ευχαριστώ για τη φιλοξενία (για επιστολή στον τύπο)
5. Η υπογραφή:
Γεώργιος Γεωργίου (επίσημη επιστολή)
Μαρία (φιλική επιστολή)

Τρίτη, 6 Οκτωβρίου 2009

Κοινωνικές γλωσσικές ποικιλίες (1)

α. Φύλο και γλώσσα (πατήστε εδώ)
Tο θέμα της σχέσης γλώσσας και φύλου έχει τεθεί με διαφορετικές μορφές στο πλαίσιο της γλωσσολογίας, μορφές που σημαδεύονται και σημασιοδοτούνται τόσο από τις ενδογλωσσολογικές εξελίξεις όσο και από τους κοινωνικούς μετασχηματισμούς που τις περιβάλλουν...

β. Πώς εξηγούνται οι διαφορές στη γλωσσική συμπεριφορά των δύο φύλων; (πατήστε εδώ)
Έχουν προταθεί πολλά μοντέλα για να κατανοηθούν και να εξηγηθούν οι διαφορές των δύο φύλων στη γλωσσική τους συμπεριφορά...

Σάββατο, 3 Οκτωβρίου 2009

Εγχειρίδιο Γλωσσικής Διδασκαλίας

Βλέπετε εδώ το σχεδιάγραμμα της θεωρίας σχετικά με το κατηγορούμενο, τα είδη, τη θέση και τη λειτουργία του στη σύνταξη του αρχαίου ελληνικού λόγου.


Κάνετε κλικ πάνω στην εικόνα για να τη μεγενθύνετε

Περισσότερα μπορείτε να βρείτε στην Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα

Παρασκευή, 2 Οκτωβρίου 2009

Το ποίημα του Δ. Σολωμού "Ο Κρητικός"

Δ. Σολωμός: Ζάκυνθος 1798 - Κέρκυρα 1857

Εδώ θα βρείτε στοιχεία για τη ζωή και το έργο του ποιητή. Θα βρείτε κείμενα σχετικά με το σολωμικό έργο γενικώς, αλλά και ειδικότερα σχετικά με το ποίημα που θα μας απασχολήσει από την ερχόμενη εβδομάδα.

Για να δείτε ένα ντοκυμαντέρ για τη ζωή του Διονυσίου Σολωμού:
Για πληροφoρίες σχετικές με τη ζωή και το έργο του ποιητή πατήστε εδώ
Αντιθέσεις και διλήμματα στην ποίηση του Σολωμού
Δ. Τζιόβας αναλύει τους τρόπους με τους οποίους ο ποιητής πέτυχε να συνδυάσει στο έργο του το εθνικό και το λυρικό κατορθώνοντας να συμφιλιώσει δύο αντίθετες ροπές.]
Σύγκρουση καλού και κακού
Αν και σημαντικό μέρος της ποίησης του Σολωμού στρέφεται γύρω από το πρόβλημα της ελευθερίας και τη σύγκρουση του καλού με το κακό, δημιουργεί ωστόσο την αίσθηση ότι ο ποιητής προσπαθεί να συμφιλιώσει αντίθετες ροπές. Η ποίησή του άλλωστε έχει ιδωθεί ως ο χώρος όπου διαφορετικές πολιτισμικές επιδράσεις, γλώσσες και λογοτεχνικές τάσεις συγκλίνουν, παράγοντας ένα ενδιαφέρον, πρωτότυπο και σύνθετο είδος γραφής. Ο Παλαμάς, για παράδειγμα, υποστήριξε ότι ο Σολωμός συνδύασε «τη γερμανική του νοήματος βαθυσυγνεφιά προς την ελληνική φωτεινότητα της μορφής», τον ξέσκεπο, εκφραστικό και ρητορικό λυρισμό με τον υπονοητικό και συμβολικό, το αίσθημα με τη διάνοια. Είναι γεγονός ότι ο Σολωμός πέτυχε να συνδυάσει τρόπους και είδη γραφής, αλλά πόσο συνεπείς μεταξύ τους είναι μερικοί χαρακτηρισμοί του από την κριτική και ιδιαίτερα η συνδυαστική θεώρησή του ως εθνικού και λυρικού ποιητή;
Το καλύτερο παράδειγμα αυτής της έντασης ανάμεσα στο εθνικό και στο ατομικό, στο αφηγηματικό και στο λυρικό αποτελεί «Ο Κρητικός». Μια αφηγηματική σύλληψη του ποιήματος πριμοδοτεί τον γραμμικό και ιστορικό χρόνο, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στα γεγονότα στην Κρήτη και υπογραμμίζοντας το ιστορικό παρελθόν του Κρητικού. Από την άλλη πλευρά, η λυρική υφή του ποιήματος συγχέει την ιστορική γραμμή και προβάλλει τη διαταραγμένη συναισθηματική και διανοητική κατάσταση του πρωταγωνιστή. Το αίτημα για αφηγηματικότητα, βασισμένο στην αιτιότητα και στην ανασυγκρότηση της βιογραφίας του Κρητικού, παράγει μια ρεαλιστική, ιστορική και τελικά εθνική ανάγνωση του ποιήματος που αναδεικνύει τον αγώνα στην Κρήτη εναντίον των Τούρκων και την επακόλουθη δοκιμασία των προσφύγων σε σύγκριση με τη λυρική θεώρηση του ποιήματος που δεν επιμένει στην αποκατάσταση της ιστορικής ακολουθίας των γεγονότων αλλά στη συναισθηματική και ψυχολογική ανταπόκριση.
Το ποίημα ως αφήγημα λειτουργεί και ως αναπαράσταση της πρόσφατης ιστορίας και ως αλληγορία για την κρητική λογοτεχνική παράδοση και την επιδέξια οικειοποίησή της ή μεταλαμπάδευσή της. Μια τέτοια προσέγγιση του «Κρητικού» τον καθιστά εθνικό αφήγημα, αν όμως αντιμετωπιστεί ως λυρικό ποίημα αποβαίνει η άχρονη ιστορία μιας βασανισμένης ψυχής. Στην πρώτη περίπτωση, τα γεγονότα και η εξωτερική πραγματικότητα κατέχουν το προσκήνιο, στη δεύτερη η προτεραιότητα ανήκει στον εσωτερικό κόσμο του πρωταγωνιστή, στον ασυνάρτητο λόγο του και στην απομάκρυνσή του από την (λογοτεχνική) ιστορία.


Νάσου Βαγενά: Το επίτευγμα του Σολωμού (απόσπασμα)
Ο Σολωμός ήταν μια ποιητική μεγαλοφυΐα, από εκείνα τα σπάνια ποιητικά πνεύματα που, ενίοτε, υπερέχουν τόσο πολύ των συγχρόνων ομοτέχνων τους, ώστε αυτοί να μην μπορούν να τα ακολουθήσουν. Έτσι, ανέλαβε μόνος του και χωρίς ουσιαστική βοήθεια ένα τιτάνιο ποιητικό έργο, το οποίο ήταν έργο μιας ολόκληρης ποιητικής γενιάς: να διαμορφώσει μια κοινή νεοελληνική ποιητική γλώσσα μέσα από το πλήθος των γλωσσικών τάσεων και προτάσεων που κατετίθεντο εκείνη την εποχή. Το έργο αυτό έχει αρκετές αναλογίες με το γλωσσικό έργο που επετέλεσε η ποίηση της Κρητικής Ακμής, αλλά με δύο σημαντικές διαφορές:
1) Η κλίμακα της γλώσσας που είχαν να επεξεργαστούν οι ποιητές της Κρήτης ήταν τοπική, ενώ εκείνη του Σολωμού πανελλήνια.
2) Η εποχή της Κρητικής Ακμής διέθετε περισσότερους από έναν μεγάλους ποιητές (Κορνάρος, Χορτάτσης) και ελάσσονες αναλογικά σημαντικότερους από τους ελάσσονες σολωμικούς, ώστε να μπορούμε να πούμε ότι η ποιητική γλώσσα της ήταν αποτέλεσμα μιας μεγαλύτερης ποιητικής αλληλεγγύης.
..............................................................................................
Το βάρος του έργου που ανέλαβε ο Σολωμός ήταν τόσο, ώστε η «συντριβή» του να μην είναι ανεξήγητη. Η μορφή των σωζομένων ποιημάτων του δεν οφείλεται τόσο στην εφαρμογή από τον ποιητή της ιδέας του ρομαντικού αποσπάσματος, όπως έχει ειπωθεί, όσο στη φύση του εγχειρήματός του (σε κανέναν ρομαντικό ποιητή η αποσπασματικότητα δεν έχει τη «συντριμματική» μορφή με την οποία εμφανίζεται στον Σολωμό). Ο Σολωμός υπέκυψε στις δυσκολίες του εγχειρήματός του, όμως κατόρθωσε, για να χρησιμοποιήσω μια μεταφορά του Σεφέρη, να βγάλει μέσα από τα γλωσσικά νεφελώματα της εποχής του ένα άστρο ­ για την ακρίβεια, κομμάτια ενός άστρου, τα οποία επρόκειτο να γίνουν ο κύριος οδηγητής και διαμορφωτής της κοινής ποιητικής γλώσσας μας και, ως εκ τούτου, ένας από τους κύριους διαμορφωτές της νεοελληνικής κοινής. Λέω επρόκειτο, γιατί χρειαζόταν χρόνος ώστε να μπορέσει να λειτουργήσει και σε βάθος το σολωμικό δίδαγμα....

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
1. Μπορείτε να δείτε ολόκληρα τα προηγούμενα κείμενα καθώς και ερμηνευτικό υλικό για το ποίημα "Ο Κρητικός" κάνοντας κλικ πάνω στον τίτλο "Λογοτεχνία Θεωρητικής Κατεύθυνσης - Υλικό Μαθήματος" στον ιστότοπο η-Τάξη
2. Επίσης, μπορείτε να δείτε τις Ερωτήσεις Αξιολόγησης στην έκδοση του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας πατώντας εδώ
3. Απαντήσεις στις Ερωτήσεις Αξιολόγησης ΕΔΩ
4. Μπορείτε να βρείτε χρήσιμες πληροφορίες για την επτανησιακή σχολή και το λογοτεχνικό κίνημα του Ρομαντισμού κάνοντας κλικ πάνω στους επόμενους συνδέσμους.

Επτανησιακή Σχολή Ρομαντισμός
Κύρια γνωρίσματα του Ρομαντισμού

Εξεταστέα ύλη N. Λογοτεχνίας 2009-2010

Ανακοινώθηκε σήμερα η εξεταστέα ύλη του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Κατεύθυνσης, ως εξής:
1. Διονύσιος Σολωμός, «Ο Κρητικός»
2. Γεώργιος Βιζυηνός, «Το αμάρτημα της μητρός μου»
3. Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, «Όνειρο στο κύμα»
4. Ποιήματα για την ποίηση
• Κωνσταντίνος Π. Καβάφης, «Μελαγχολία του Ιάσωνος Κλεάνδρου ποιητού εν Κομμαγηνή 595 μ .Χ.»
• Μαρία Πολυδούρη, «Μόνο γιατί με αγάπησες»
• Νίκος Εγγονόπουλος, «Ποίηση 1948»
• Μανόλης Αναγνωστάκης, «Στο Νίκο Ε… 1949»
• Γιώργης Παυλόπουλος, «Τα Αντικλείδια»
5. «Σελίδες του Γ. Ιωάννου»
• «Μες στους προσφυγικούς συνοικισμούς»
• «Στου Κεμάλ το σπίτι»
6. Η ποιήτρια Κική Δημουλά
• «Κονιάκ Μηδέν Αστέρων»
• «Σημείο Αναγνωρίσεως».